Türkiye son günlerde AB ve Rusya'nın birbiri ardına hamlelerine karşı yakın zamanda büyük bir kozu oynamaya hazırlanıyor. Türkiye ile İran, doğalgaz başta olmak üzere çeşitli alanlarda dev ortaklık kurmak için hazırlanıyor. Ortaklık, enerjinin bir çok alanını kapsıyor. Anlaşma, AB için de cazip bir gelecek vaat ediyor. Türkiye'nin doğalgazda arz çeşitliliği için daha önce yıllık 10 milyar metreküplük anlaşma yaptığı İran, son dönemde hızla artan petropolitik gelişmeler sonrasında çok farklı bir noktaya oturmaya başladı.

MÜZAKERELER SÜRÜYOR

AB'nin bir yandan Rusya'ya bağımlılıktan kurtulmak için Türkiye'ye yönelmesi, bir yandan da Türkiye'nin enerji kartını tam üyelik için kullanmasını önlemek için Rusya'nın by-pass projelerine destek vermesi, Türkiye için yeni arayışları da zorunlu kıldı. Enerji Bakanı Hilmi Güler'in daha önce ziyareti sırasında önemli bir aşamaya getirdiği İran ile stratejik ortaklık konusunda büyük mesafe alındı. Aralık 2006'da iki ülke bakanlarının yaptığı toplantıda ön kararları alınan ortaklık paketi için İran tarafı bir MoU (Memorandum of Understanding) hazırlayıp Botaş'a gönderdi. Botaş ile İran tarafı, MoU üzerinde müzakereler yapmaya başladılar.

AVRUPA'YA GAZ SATIŞI

MoU ile özetlenen pakette, Türkiye'nin İran'a 40-110 milyar metreküp aralığında gaz koridoru açması yıllık ek 5 milyar metreküp gazı İran'dan alarak Avrupa'ya satması, Türkiye ile İran'ın ortak şirket kurarak Avrupa piyasasına gazı birlikte pazarlaması var. İran'ın önerisi, ortak şirketin yüzde 80 hissesinin İran kanadına, yüzde 20 hissesinin de Türkiye tarafına ait olmasını içeriyor. İran'ın Türkiye'de 56 inç genişliğinde boru hattı inşa edip Avrupa'ya gaz satışı amaçlı işletmesi de pakette yer alıyor. İran, Avrupa'ya gaz satışı için kurulacak ortak şirketin yanı sıra, İran şirketi Nigec ile Botaş arasında ortak bir başka şirket kurulmasını da istiyor.

ABD KARŞI ÇIKMAZ

Sözkonusu stratejik ortaklık kapsamında İran, TPAO'ya da ülkedeki gaz ve petrol üretim projelerine teklif verme imkanı yaratacak. Yeni bir rafineri ve Pektim ihalesine İran şirketlerinin katılımı da bir diğer madde olarak MoU'da yer alıyor. Botaş Genel Müdürü Saltuk Düzyol, İran ile MoU üzerinde müzakereleri sürdürdüklerini, Türk tarafının metin üzerinde önemli değişiklikler yaptığını ve görüşmelerin sürdüğünü söyledi. Düzyol, ABD'nin projeye karşı çıkma ihtimali ile ilgili olarak, "Biz konuya arz güvenliğimiz çerçevesinde bakıyoruz. Bu kadar gazı bu coğrafyadan geçirirsek, hem bizim hem AB'nin arz güvenliği için önemli açılım yapmış oluruz. ABD'nin karşı çıkacağını sanmıyoruz" dedi.

Fırat GAZEL / ANKARA