Münir Koçaslan
İzmir, 22 Temmuz seçiminde " CHP'nin kalesi" olmadı. Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ile yaşanan " gâvur polemiği" nin ardından İzmir Gündoğdu mitingine rekor düzeyde katılımın CHP'ye adeta " tulum getireceği" hesabı yapanlar, 22 Temmuz akşamı yanıldıklarını anladılar. İktidar partisi AKP, ana muhalefeti en iddialı olduğu kentin kıyılarında kuşattı. Gelir düzeyi nispeten yüksek kesimler ve sahiller net bir farkla " CHP" derken, kentin sırtları ve göç alarak etnik yapının farklılaştığı yerlerin ağırlıklı tercihi AKP oldu.
İzmir'de sandıktan neredeyse AKP ile başa baş çıkan CHP'nin oyu 3 Kasım 2002 seçimlerine göre yüzde 6.4 artarak 35.4'e ulaştı. Ancak milletvekilliği sayısı 16'dan 11'e düşen CHP için tehlike çanları da çalmaya başladı. Çünkü AKP oyunu yüzde 13.4 artırarak yüzde 30.5'e, Meclis'teki sandalye sayısını da 1 artırarak 8'den 9'a çıkardı.
MHP de bu kez yüzde 13.9 oranında oy alarak İzmir'de 4 koltuk kazandı.
2002 seçimlerinde oyların yüzde 53.8'ini temsil hakkı bulamadığı İzmir, bu kez yüzde 79.8'ini parlamentoya yansıttı.
'10 dakika'da büyük fark
Merkez solun elindeki iki " büyükşehir" den biri olan İzmir'de gelir ve eğitim düzeyi nispeten yüksek kesimler CHP'yi, " varoş" olarak adlandırılan dış mahalleler ve kentin sırtları ise ağırlıklı olarak AKP'yi tercih etti. CHP'nin öne çıktığı kıyı şeridi " İzmir'deki son kaleler" , diğer kesimler ise AKP'nin yeni " oy depoları" oldu.İşte İzmir'de seçmen haritasında ilginç bir tablo ortaya koyan bazı veriler:
BORNOVA
Kazım Dirik Mahallesi: Gelir düzeyi orta ve ortanın üstü, eğitim düzeyi yüksek mahallede oylar gelire paralel dağıldı. CHP'ye 9 bin 606 oy çıkarken, AKP bu rakamın üçte birinde (3 bin 51) kaldı.
Çamkule: Doğu ve Güneydoğu kökenlilerin oturduğu, gelir düzeyi düşük, kısmen cemaat ilişkilerinin etkin olduğu mahalleler AKP'ye gitti. Çamkule'de CHP ancak 217, AKP ise tam 2 bin 97 oy topladı.
KARŞIYAKA
Bostanlı: Körfez'in kıyılarından tepelere doğru gelir seviyesi düştükçe AKP'nin oy oranı çıktı. CHP, gayrimenkul metrekare birim fiyatları 500-2500 YTL arasında değişen sahilde takıldı. İzmir'in " seçkin" mahallesi Bostanlı'da CHP oyları 16 bin 822'ye ulaşırken AKP'nin aldığı oy 2 bin 270'ti.
Bahçelievler: Orta düzey gelir grubunun yaşadığı Karşıyaka'nın Bahçelievler Mahallesi'nin tercihi CHP oldu. CHP'nin 9 bin 897 oyuna karşılık AKP 4 bin 711 oy aldı.
Cengizhan: Bostanlı'yla arasında " 10 dakikalık mesafe, ama asırlık hayat standardı farkı" olan Cengizhan Mahallesi'nin hâkimi AKP oldu. İktidarın aldığı 4 bin 830 oya ana muhalefet 944 oyla karşılık verebildi.
R. Şevket İnce: Gelir ve eğitim düzeyi düşük vatandaşların yaşadığı bu mahalle, ilçe genelinin aksine AKP'yi seçti. CHP'nin 1100 oyuna karşılık AKP'ye 3 bin 116 oy çıktı. Komşu Onur Mahallesi'nde de AKP ezici üstünlük sağladı.
Çay: 1695 AKP oyuna CHP ancak 826 seçmenin desteğiyle yanıt verebildi. Böylece, şehrin sırtlarında bir başka mahalle daha " AKP'nin kalesi" konumuna geçti.
Mavişehir: Yine bir kıyı mahallesi Mavişehir'de de durum farklı değil. Çok katlı konutların olduğu, tripleks evlerin 1.5 milyon YTL'den satıldığı Mavişehir'de CHP 5 bin 460, AKP ise sadece 639 oy aldı. Ancak şemsiye, hemen bitişiğindeki Refik Şevket İnce Mahallesi'nde ters döndü ve CHP'nin 1100 oyuna karşılık AKP'nin oyu 3 bin 116 oldu.
KONAK
Alsancak: İzmir'in en eski yerleşimi ve kentin kalbi durumundaki ilçede gayrimüslimlerin de oturduğu Alsancak Kültür Mahallesi, geliri ortanın üzerinde ve eğitim seviyesi yüksek olan Göztepe ile birlikte yüzde 75 oranında " CHP" dedi. Kültür Mahallesi'nde CHP'nin 3 bin 869 oyuna karşı AKP 581'de kaldı. CHP'nin buradaki oyu yüzde 73.5 olurken, AKP yüzde 11.04 oy aldı.
Ege: Özellikle yoksul Roman vatandaşların oturduğu bu mahallenin de tercihi AKP oldu. AKP'ye 783, CHP'ye 266 oy çıktı.
Peker: Cemaat ilişkilerinin etkili olduğu öne sürülen mahallenin tercihi net bir farkla AKP oldu. 2 bin 647 oy alan AKP'nin en yakın rakibi, sadece 422 oy alan CHP'ydi.
Güzelyalı: Orta ve orta üst düzey gelir grubunun öne çıktığı, Konak'ın sahili konumundaki semtte CHP 6 bin 468, AKP ise 1206 oy alabildi.
Kadifekale: Kürt kökenli vatandaşların yoğun yaşadığı semtte AKP, DTP'nin desteklediği " Bin Umut" adaylarından eski EMEP Genel Başkanı Levent Tüzel'i geçmeyi başardı. AKP 1330 oy alırken, Tüzel 1046'da kaldı. CHP'ye sadece 203 oy çıktı.
AKP: CHP sosyete partisi
Seçim sonuçlarını değerlendiren AKP İl Başkanı Aydın Şengül, kentte CHP'yi yakaladıklarını belirterek, " CHP sadece sahilde kaldı. Gelir seyiyesi yüksek gruptan oy alıyorlar. Çünkü CHP sosyete partisi" yorumunu yaptı.
Şengül sözlerini şöyle sürdürdü:
" AKP'nin İzmir'de oluşan tabanı alt ve orta gelir grubudur. Bu sonuçla 1.5 yıl sonra yapılacak yerel seçimlerde metropol ilçeleri ve Büyükşehir'i rahat alırız. Teşkilatlar 10 gün dinlendikten sonra yerel seçim için çalışmaya başlayacak. Kendimizi İzmirliye anlatmalıyız. Varlıklı kesimin yaşadığı Alsancak'ta, Mavişehir'de oturup bize oy vermek isteyenler var. 'AKP yaşam tarzımızı değiştirecek mi?' endişesini sileceğiz."
CHP: Mitingler yansımadı
CHP İl Başkan vekili Zikri Dursun, İzmir'de hedefledikleri yüzde 45 oranındaki oya ulaşamadıkları için üzgün olduklarını söyledi.
Kentte hem CHP'nin hem de AKP ve MHP'nin oylarını artırdığını vurgulayan Dursun, şunları böylüyor:
" CHP olarak sonucu iyi okumalı, politika ve örgüt biçimimizi gözden geçirmeliyiz. Cumhuriyet mitingi sandığa yansımadı, yanıldık. Ciddi bir özeleştiri mekanizması işletmeliyiz. Artık herkes şapkasını önüne koymalı. Her CHP'li, her sosyal demokrat el ele vermeli. Bunu İzmir'den başlayarak Türkiye'ye yaymalıyız."
Merkez sağ da 'AKP' dedi
İzmir'in 28 ilçesinden Dikili, Kınık, Aliağa, Foça, Karaburun, Çeşme, Urla, Güzelbahçe, Seferihisar, Narlıdere, Balçova, Konak, Bornova, Karşıyaka, Çiğli, Selçuk ve Beydağ'da CHP birinci parti oldu. Bergama, Menemen, Buca, Gaziemir, Kemalpaşa, Menderes, Torbalı, Tire, Ödemiş ve Kiraz'da AKP, Bayındır'da MHP ilk sırayı aldı. İzmir'in, tarım ve hayvancılığa dayalı, yıllardır merkez sağın oy deposu sayılan iç kesimlerinde ibre AKP'ye döndü.
" Üretici eziliyor, köylü ve esnaf kan ağlıyor" gibi söylemler havada kaldı. Seçmen, kendi durumu iyi olmasa da, " ülkenin genel ekonomik durumu ve siyasi istikrar" gibi algıları öne çıkardı. MHP'nin ise tek üstünlüğünü, ikiz askerlerin terör ateşiyle ayrı düştüğü dramatik şehit cenazesine sahne olan Bayındır'da elde etmesi dikkati çekti.
İki keskin kutup
Ege Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi öğretim üyesi Doç. Dr. Tanju Tosun, İzmir'deki tabloyu şöyle yorumladı:
" 3 Kasım 2002'de çok keskin iki kutup vardı. Sosyolojik ve ekonomik olarak en arka planda, toplumun en dibinde yer alan kesim AKP'ye oy verdi. Tam tersi durumda olanlar da CHP'ye.
Şimdi 22 Temmuz'da bu fotoğraf daha netleşti. Birbiriyle neredeyse halka halka, iç içe geçmiş mahalleler arasındaki uçurum sandığa daha çok yansıdı. Merdivenin en alt basamağından yukarı çıkmak, orta sınıfa dahil olmak, sınıf atlamak, daha fazla para kazanmak, daha iyi yaşamak isteyenler AKP'ye oy verdi. Ayrıca ayakta kalmaya razı, yok olmamak için aşağıda da olsa tutunmak isteyenler yine AKP'ye sığındı. CHP ise bu piramitin en tepesindekilerin partisi konumunda."
