Anadolu'nun birçok yerinde hızla yaygınlaşan ve kurulduğu bölgelere canlılık kazandıran büyük alışveriş merkezleri, özellikle yörelerinde farklı bir ticaret kültürünü sürdüren ''çarşı esnafı''nı olumsuz etkiliyor. Dev alışveriş merkezlerinin kurulduğu kentlerde, çarşı esnafının bir bölümü ayakta kalma mücadelesi verirken bir bölümü bu duruma yenik düşüyor. Kredi kartı kullanımının yaygınlaşması, marka ürünlerin daha fazla tercih edilir olması, ürünlerde çeşitlilik gibi unsurlar tüketicinin büyük alışveriş merkezlerini tercih etme nedenleri arasında yer alıyor.

ÇARŞIDAN PLAZAYA

Plazalarda sunulan sosyal aktivite imkanları da tüketicinin alışveriş merkezlerine daha fazla yönelmesini sağlıyor. Plazaların gölgesinde mücadele veren çarşı esnafıysa genellikle fiyatlarını daha uygun düzeylerde tutarak rekabet etmeye çalışıyor ya da iş yerlerini plazalara kaydırıyorlar. Yeni bir tüketici kitlesi oluşturan plazalar, Anadolu insanının alışveriş kültüründe de önemli değişikliklere yol açtı. Birçok kentte art arda açılan büyük alışveriş merkezleri arasındaki rekabet, tüketicinin, daha uygun fiyata daha kaliteli ürün ve hizmet beklentisini artırdı. Özellikle son yıllarda belirgin şekilde değişikliğe uğrayan alışveriş kültürü ile birlikte yurtta hızla ''çarşıdan plazaya'' geçiş süreci yaşanıyor.

ESNAF KRİZE GİRDİ

İzmir Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği Başkan Vekili Zekeriya Mutlu küçük esnafın bulunduğu çarşıların büyük alışveriş merkezleri nedeniyle canlılığını yitirdiğini söyledi. Küçük esnafın krize girdiğini kaydeden Mutlu, ''Esnaf arkadaşlarımızın son dönemde işlerinin iyi olduğu söylenemez" dedi. 33 bin esnafın bulunduğu Zonguldak'ta, geçen yıl 1933, bu yılın 7 ayında da bin 84 esnafın kepenk kapattığını belirten Zonguldak Esnaf ve Sanatkarları Odaları Birliği Başkanı Muharrem Coşkun, "Çıkartılacak kanunla büyük alışveriş yerleriyle ilgili çalışma saatlerinin belirlenmesi ve kent dışındaki alanlara kurulmalarının sağlanması küçük esnafın yüzünü güldürecektir'' dedi.

Kocaeli Esnaf ve Sanatkar Odaları Birliği Başkanı Kemal Kaya da mahalle aralarındaki küçük işletmelerin ancak birleşip mini marketler olarak hizmet vermesiyle alışveriş merkezleri ile mücadele edebileceğini ileri sürdü.

TARiHi ÇARŞILAR DiRENiYOR

Anadolu'daki çarşı esnaflığı geleneği, tarihi çarşılarda sürdürülüyor. Tarihi çarşılardaki esnafın bir bölümü plazaların gölgesinde kalırken, bir bölümü dev alışveriş merkezlerine rağmen cazibesini koruyor. Çarşı esnafı, özellikle plazaların daha az olduğu yerlerde gücünü sürdürüyor. Tarihi çarşılarda varlığını korumak isteyen bazı çarşı esnafı ise çarşılarını daha cazip kılmak için mücadele veriyor. Tarihi çarşılar insanların günlük ihtiyaçlarını karşılamaktan çok özellikle turistlerin hediyelik eşya aldıkları bir yer haline dönüştü.