İşsizlik Sigortası Fonu'ndan yararlanma şartlarının ağırlığı bir kez daha ortaya çıktı. 2002 yılının mart ayından itibaren fiilen uygulanmaya başlanan işsizlik sigortası, geride kalan 5 yılda yaklaşık 855 bin işsizin derdine çare oldu. Fon'u yöneten İş-Kur, düzenli olarak halen yaklaşık 100 bin işsize her ay toplam 29 milyon YTL işsizlik maaşı ödüyor. Fon'dan ödenen işsizlik maaşı kişi başına yaklaşık 289 YTL. İşçi, işveren ve devletten kesilen primlerden elde edilen kaynaktan bugüne kadar işsizlere aktarılan tutar ise 1.3 milyar YTL.

16.7 MİLYARLIK FAİZ

İşsize ödenen bu kaynağa karşılık Fon, yıllardır kaynak bolluğu yaşıyor. Fon'da temmuz sonu itibariyle 27 milyar 623 milyon YTL para birikti. Bu paranın 16.7 milyar YTL'si faiz gelirlerinden oluşuyor. Fon'un böylesine yüksek faiz geliri elde etmesinin nedeni ise harcanmayan kaynakların yıllardır yüksek faizli devlet iç borçlanma senetleriyle banka faizlerinde değerlendirmesinden kaynaklandı. Fon, 2006 sonuna kadar, elde ettiği faiz gelirine hiç vergi ödemedi. Gerekçe ise Fon'un sosyal yönüydü. Bu yılın başından itibaren ise Fon'a sağlanan vergi muafiyeti kalktı. Fon'un elde ettiği faiz gelirleri vergi kapsamına alınınca işsizlerin parası Maliye'ye akmaya başladı.

AYDA 370 MİLYON

Fon, 16.7 milyar YTL'lik kaynağına her ay düzenli olarak 370 milyon YTL faiz kazanıyor. Bu gelirin karşılığı olarak yılın ilk 7 ayında ödenen vergi tutarı ise tam 185.6 milyon YTL. Fon'un elde ettiği faiz gelirlerine karşılık ödenen bu vergi, 642 bin 21 işsizin bir aylık maaşına denk geliyor. Üstelik, bu verginin miktarı, uzun vadeli kağıtların vadesi dolacağı için, her geçen yıl daha da artacak.

HEDEF 125 BiN KiŞi

Ödenen yüksek vergi, işsize yeterince kaynak aktarmamakla eleştirilen Fon'u yeniden tartışmaya açtı. Mevcut şartların devam etmesi halinde bir süre sonra yıllık bazda Fon'un ödediği vergi, işsizlik maaşı ödemelerinin birkaç katına ulaşacak. Dolayısıyla Fon, işsizlerden çok Maliye'ye çalışır hale gelecek. İşsizlerin Fon'dan en az 6 ay işsizlik maaşı aldığı dikkate alınırsa, bugün ödenen vergi dahi, tam 107 bin işsizin 6 ay boyunca alacağı işsizlik maaşına denk geliyor. İşsizlik sigortasından yararlanma şartlarında yapılacak iyileştirmelere işaret eden yetkililer, yeni düzenlemeyle her ay işsizlik maaşı alan işsiz sayısının 100 binden yaklaşık 125 bine çıkacağını belirttiler.

Erdoğan SÜZER/ ANKARA