Bu yılın ilk özelleştirmesi olan TEKEL, 1 milyar 720 milyon
BAT'ın karşısına kendisi kadar kuvvetli ve istekli bir ya da birkaç rakip çıksaydı, acaba rakam nereye kadar giderdi? İşte bu, ihale sonrasında kafalara takılan en kritik soruydu. u sorunun yanıtını ararken, "BAT, bu
Güvenilir bir haber kaynağından aldığım bu duyumu, birinci ağızdan doğrulatmaya çalıştım. Ancak, girişimlerimden sonuç alamadım. 3 milyar
Strand İnvestment'in limiti 1.7 milyar dolardı. Limit, daha yarışın başında bittiği için ihale de doğal olarak sona erdi. BAT dışındaki üç konsorsiyumun ortak bir özelliği var. Üçünün de sigarayla ilgili Türkiye'de hiç bir yatırımı yok. Hele hele Türk ortakların sigara deneyimi hiç yok. BAT'ın kısmen çekiştiği Strand İnvestment'in fazla yukarı çıkması pek mümkün değildi.
Çünkü para, yüksek getiri bekleyen yatırım fonlarına aitti. Rakam yükseldikçe fonun getiri şansı bitiyordu. Bu konsorsiyum stratejik yatırımcı olmadığı için sadece karın geri dönüşüm hızını hesaplamıştı. Bu üç alıcıdan farklı olarak BAT ise Türkiye sigara pazarının yüzde 7'sine hakimdi. 2002 yılından bu yana İzmir Tire'deki fabrikasında sigara üretiyordu.
Stratejik yatırımcı olarak Türkiye pazarını hedeflemişti. TEKEL'i satın almak, BAT'ı Türkiye pazarının önce ikincisi yapacak, daha sonra da pazarın lideri olacak yolu açacaktı. Böylesine stratejik bir hedef için 3 milyar dolar herhalde çok büyük bir rakam olmasa gerek.
BAT yöneticilerinin ihale sonrasında, ödemeyi peşin yapacaklarını ilan etmelerini de bu çerçevede tekrar düşünmek gerekiyor. İhalede Philip Morris ve JTI yoktu. Philip Morris Türkiye pazarının yüzde 40'ını elinde bulundurduğu için rekabet kurallarına takıldı, ihaleye giremedi. JTI ise büyüme stratejisini Türkiye dışında belirlediği için TEKEL'e ilgi gösteremedi. TEKEL ihalesinde hukuken ya da fiilen bir yanlış söz konusu değil. Her şey kuralına uygun yapıldı. Ancak, zamanlama Türkiye lehine gelişmedi. İhale stratejik yatırımcılar arasında gerçekleşseydi, bugün belki de 3 milyar doları konuşuyor olacaktık.
İŞÇİ NE OLACAK?
TEKEL işçisi günlerdir fabrikaları terk etmeme eylemi yapıyor. İşçilerle ilgili durum biraz karışık. İlk kez, bir yer özelleştirilirken işçiler kapsam dışı bırakıldı. BAT sadece fabrikaları aldı. İşçiler hala devletin. Hiç sigara fabrikası olmayan diğer üç yatırımcıdan biri ihaleyi kazansa durum farklı olabilirdi. Ancak BAT'ın durumu farklı. BAT'ın TEKEL'in fabrika ve işçilerine ihtiyacı olmadığı ifade ediliyor. Söylenti o ki; "BAT, rekabette geriye düşmemek için TEKEL'in makinelerini Tire'ye taşıyıp üretimi orada yapabilir." TEKEL ihalesi bitti. Ancak çok bilinmeyenli denklem hala ortada duruyor.
Bugün
