TÜRKİYE ekonomisinde son dönemlerde yaşanan durgunluk, bütçe için çok önemli olan dolaylı vergilere de negatif olarak yansıdı. Tüketimin ve ekonomik aktivitedeki canlılığın göstergesi kabul edilen dolaylı vergi tahsilatında yılın ilk sekiz ayındaki düşük artış, ekonomideki yavaşlamayı iyice belirginleştirdi. Bütçe gelirlerinin büyük bölümünü oluştura ve vatandaşın tüketim anında ödediği KDV, ÖTV gibi dolaylı vergilerde Ocak-Ağustos dönemindeki tahsilat geçen yılın eş dönemine göre reel olarak sadece yüzde 3.7 artabildi. Dolaylı vergilerin payı, bu yıl yurt içi talepteki yavaşlamanın etkisiyle gerileyerek sekiz ayın ortalamasında yüzde 64.2'ye indi.

Maliye Bakanlığı verilerine göre göre, KDV, ÖTV, banka ve sigortacılık işlemleri, şans oyunları, cep telefonu ve damga vergileri ile harçlar gibi vergilerde Ocak-Ağustos döneminde 74 milyar 131.9 milyon YTL'lik tahsilat yapıldı. Dolaylı vergilerde tahsilat tutarı geçen yılın aynı dönemine göre cari olarak yüzde 14 artış gösterdi. Ancak tüketici fiyat endeksinin (TÜFE) sekiz aylık ortalamalarına göre yüzde 9.9 olarak hesaplanan yıllık enflasyon indirgendiğinde dolaylı vergilerdeki reel artış sadece yüzde 3.7 oldu. Bu oran, vergi idaresinin artan etkinliği, belge ve kayıt düzeninin iyileştirilmesi ve diğer çeşitli önlemlere karşın dolaylı vergi tahsilatının yerinde saydığını gösteriyor. Küresel ekonomideki tehditlerin yanı sıra iç siyasi ve ekonomik belirsizliklerin de etkisiyle tüketici güvenindeki azalmanın, yurttaşların dolaylı vergi doğuran harcamalarını kısma eğiliminde etkili oldu.

ÖTV artışı yüzde 1.49

Devlet, Ocak-Ağustos döneminde yurttaşların tükettiği akaryakıt ve doğal gaz ürünlerinden aldığı ÖTV yoluyla toplam 15 milyar 871.7 milyon YTL gelir elde etti. Bu tahsilat geçen yılın aynı dönemine göre cari olarak yüzde 12.9 artarken, reel bazda sadece yüzde 2.7 artış gösterdi.

Akaryakıt vergisi

Akaryakıt ve doğal gazdan elde edilen ÖTV geçen yılın ilk sekiz ayında 14 milyar 53.3 milyon YTL olmuştu. Sigara ve tütün mamulleri tüketenlerin fiyatın içinde olmak üzere satıcılara ödediği, bunların da Maliye'ye aktardığı ÖTV'nin geçen yıl ilk sekiz ayda 6 milyar 353.3 milyon YTL olan tutarı bu yıl aynı dönemde 7 milyar 71.4 milyon YTL'ye ulaştı. Söz konusu gelirlerdeki reel artış yüzde 1.24'te kaldı. Motorlu taşıt satın alanlardan sekiz ayda toplam 2 milyar 701.2 milyon YTL ÖTV geliri elde edildi. Bu gelirlerin reel olarak sadece yüzde 0.57 arttığı hesaplandı. Bu gelişmelerle sekiz aylık toplam ÖTV geliri sadece yüzde 1.49 reel artışla 27 milyar 868.3 milyon YTL oldu.

İçkinin ve dayanıklı tüketimin ÖTV geliri düştü

ALKOLLÜ içkilerden sağlanan ÖTV geliri sekiz ayda yüzde 9.7 oranında cari artışla 1 milyar 447.3 milyon YTL oldu. Dayanıklı tüketim maddeleri ile diğer malların tüketiminden elde edilen toplam ÖTV gelirinin ise cari olarak yüzde 6.6'lık bir düşüşle 544.5 milyon YTL'ye gerilediği dikkati çekti.

Vatandaş vergi yüzünden cepten alo demiyor

YILIN ilk sekiz ayında cep telefonu ile yapılan konuşma bedelleri üzerinden faturalara yansıyan özel iletişim vergisinde toplam tahsilat, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 10.5'lik bir cari artışla 3 milyar 16.36 milyon YTL'ye ulaştı. Özel iletişim vergisinde reel artışın sadece yüzde 0.48 olduğu belirlendi. Bu artış hızlı büyüyen cep telefonu ve GSM pazarında da yüksek veriler ve tüketim gücünün azalması nedeniyle durgunluk olduğunu gösteriyor. Yurttaşlardan sekiz ayda toplam 2 milyar 665 milyon YTL damga vergisi alındı. Banka ve sigorta işlemleri yapanlar sekiz ayda devlete toplam 2 milyar 429.9 milyon, şans oyunu oynayanlar 253.2 milyon YTL vergi ödedi. Devlet dairelerinde yurttaşlardan sekiz ayda toplam 3 milyar 430.5 milyon YTL harç alındı.