ABN AMRO ve Markit tarafindan yayinlanan, Turkiye imalat
sektorunun durumu hakkinda bilgi vermek uzere tasarlanmis bir bilesik gosterge
olan ABN AMRO PMI'in Kasim ayi verileri, Turk imalat sektoru is kosullarindaki
kotulesmenin devam ettigini ve arastirmalarin basladigi Haziran 2005'ten bu
yana gozlenen en siddetli daralmanin gerceklestigini ortaya koydu. Ekim ayinda
40,8 olan PMI, Kasim'da 6,2 puanlik arastirma tarihinde daha once gorulmemis
bir aylik gerileme ile yeni en dusuk degeri olan 34,6'ya
duserken, son on bes ayda on dorduncu kez degisim olmayan 50,0 cizgisinin
altinda kalarak, sektorun genel olarak daraldigini gosterdi. Gostergeler,
uretim, yeni siparisler, satin almalar ve istihdam dahil olmak uzere, arastirma
degiskenlerinin cogunda rekor seviyede gerilemeler yasandigina isaret etti.
ABN AMRO Kidemli Ekonomistlerinden Dominic White, " Kasim ayi PMI bulgulari
merkez bankasinin surpriz bir sekilde faiz oranlarini dusurmesinin etkilerini,
ekonomideki kapasite boslugunun buyumesiyle ve piyasada ki talebin azalmasiyla
ortaya koymaktadir. Bununla birlikte paranin deger kaybetmesiyle girdi
fiyatlari yukselmis ve enflasyonun artis gosterme beklentileri enflasyonun
gorunumunu, global risk isteksizligiyle birlikte etkilemistir. Merkez
bankasinin para politikasini daha basitlestirmesi
gerekmektedir" dedi.
PMI Raporu, sene basindan bu yana gerilemeye devam eden yeni siparislerde ve
uretimde Kasim ayinda rekor seviyede daralmalar oldugunu ortaya koydu. Bunun
yani sira, yeni islerdeki dususun uretimdeki dususten daha fazla oldugunu
gosteren son PMI verileri, uretimdeki dususun yakin donemde devam edecegini
akla getirdi. Yine son verilere gore, firmalarin mevcut is yuklerini rekor bir
hizla tamamlamalari ise sektorde atil kapasitenin bulunduguna isaret etti.
Turk PMI'na gore, liranin dolar ve euro karsisinda zayiflamasi, Kasim ayinda
global talebin azalmasini telafi edemedi ve Turk imalatcilarinin aldiklari yeni
ihracat siparisleri rekor hizla geriledi. Yeni ihracat siparislerinin ise son
on uc ayda on birinci kez dustugu kaydedildi.
ISTIHDAMDA REKOR HIZDA GERILEME
PMI verilerine gore, Kasim ayinda uretimin azalmasi, istihdamda ve girdi
alimlarinda gerilemelere neden oldu. Rapora gore, rekor hizda gerileyen
istihdam, ust uste onuncu ayda da dusus gosterdi. Firmalarin depo masraflarini
kismayi amaclamalarinin etkisiyle satin almalarda ve girdi stoklarinda rekor
seviyede azalmalar yasanirken; bazi firmalar, tedarikcilerin
performanslarindaki genel kotulesmenin hammaddelerdeki yetersizliklerinden
kaynaklandigini belirtti.
PMI arastirmasi katilimcilari, Kasim ayinda girdi maliyetlerinin hizla
artmasinda rol oynayan en onemli etkenin doviz kurunun zayiflamasi oldugunu
bildirdiler. Rapor, Eylul ayinda on dokuz aylik donemdeki en dusuk degerine
ulasmis olan girdi fiyatlari enflasyonunun, son iki aydir yukselmeye devam ettigini
gosterdi.
Turk PMI sonuclarina gore, Kasim ayinda girdi maliyetleri artmaya devam
ederken, satislarini arttirmak umuduyla imalatcilar urun fiyatlarini buyuk
oranlarda asagiya cektiler. PMI, son uc aydir gerileyen urun fiyatlarinda Kasim
ayinda yasanan dususun, Agustos 2005'ten bu yana gorulen en hizli dusus
olduguna dikkat cekti.
