Büyük şirketler, satın aldıkları uçağı daha verimli kullanabilmek için küçük bir şirket kurup ihtiyacı olan başka kişilere de kiralayabiliyor. Şirketin logosunu taşıyan özel uçakla yolculuk yapmak işadamlarına prestij de sağlıyor. Türkiye'de tek motorlu uçaklar, daha çok havacılığa meraklı kişiler tarafından sportif amaçlarla satın alınıyor.

Türk ekonomisi ve sivil havacılığındaki hızlı büyüme iş jeti pazarına da yansıdı. Özellikle ABD'deki ikiz kulelere yönelik gerçekleştirilen 11 Eylül terörist saldırıları, dünya genelinde işadamlarının özel jetlere olan ilgisinin artmasına yol açmıştı. Türk işadamları da son 3-4 yılda güvenlik ve pasaport kuyruklarında zaman kaybetmemek için birbiri ardına ya uçak satın aldı ya da kiralama yoluna gitti. Fiyatları 200 bin dolardan başlayıp, içindeki konfor ve teknolojik altyapı donanımıyla birlikte 50 milyon doları bulan iş jetleri, aynı zamanda uçağı olmayan işadamlarına kiralanarak yeni bir gelir kaynağı da oluşturuyor.

Özel uçak almak için sıraya giriyorlar

Aydın Doğan'dan (Doğan Holding) Turgay Ciner'e (Park Holding), Şarık Tara'dan (ENKA Holding) Rahmi ve Mustafa Koç'a (Koç Holding), Ömer ve Ali Dinçkök'ten (Akkök Holding) Hamdi Akın ve Sani Şener'e (TAV Hava Limanları Holding), Mehmet Emin Karamehmet'ten (Çukurova Holding) Nevzat Demir'e (Fıratpen), Mustafa Sak'tan (Adopen) Lucien Arkas'a (Arkas), Mehmet Nazif Günal'dan (MNG Holding) Abdulkadir Konukoğlu'na (Sanko Holding), Fettah Tamince'den (Rixos) Nurettin, Oğuz ve Erol Çarmıklı'ya (Nurol Holding), Hüsnü Özyeğin'den (Fiba Holding), Hamdi Ayan'a (Ahsel Holding), Mubariz Mansimov'dan (Azerbaycanlı işadamı) Hakan Bilal Kutlualp (Veyen Havacılık) ve Mahmut Serter'e (Sertur Havacılık) kadar ünlü birçok işadamı iş jetlerini aynı zamanda kiralayarak maliyetlerini en aza indiriyor. Ünlü sanatçı İbrahim Tatlıses, dünyanın en çok kullanılan turboprop pervaneli uçaklarından biri olan ve Amerikan Raytheon şirketi tarafından üretilen King Air serisi B200 tipi çift motorlu uçak satın aldı. ABD'den geçen yıl 2,5 milyon dolara satın aldığı King Air B200 tipi çift motorlu uçağıyla havayolu şirketi kurmayı amaçlayan Tatlıses, en kısa zamanda ikinci uçağını da almak için çalışma yapıyor. Tatlıses, uçağını şimdilik yurtiçi ve yurtdışındaki özel turnelerinde ve hava taksi olarak kullanıyor. Daha önce Cessna Citation II tipi jeti olan Tatlıses, 1998'de satın aldığı uçağını, 2001'de İsveç kraliyet ailesine 2 milyon dolara satmıştı. Mustafa Sandal da, Türkiye temsilciliğini Top Air'in yaptığı paraşütlü uçak Cirrus SR 20'nin ilk müşterilerinden oldu. Uçuş eğitimlerine Top Air'de başlayan Sandal, uçağını Ocak 2006'da teslim aldı. ABD yapımı Cirrus uçakları paraşütü sayesinde dünyanın en güvenli uçaklarından biri olarak kabul ediliyor. Cirrus, ABD'nin en çok satan sivil uçağı unvanını taşıyor. Uçak gövdesinde bulunan paraşüt, riskli durumlarda pilot tarafından bir roketle patlatılarak güvenli bir şekilde yere iniş sağlıyor. Saatte maksimum 300 km. hızla uçan Cirrus, yaklaşık 5 saat havada kalabiliyor. 3 farklı modeli bulunan uçağın fiyatı 250 ile 430 bin dolar arasında değişiyor.

Türk ekonomisinde büyümeye paralel olarak iş jeti pazarı da 2001 krizinden sonra büyük bir atağa geçti. Sayıları 15'e kadar düşen iş jeti parkı, son dört yılda yüzde 400 büyürken, kriz sonrası iş jetlerini ellerinden çıkarmak zorunda kalan birçok şirket yeniden iş jeti alıp siparişlerini artırdı. Bugün ise Türk iş dünyasında hafif, küçük gövdeli jetlerden, geniş gövdeli uzun menzilli jetlere dek 60'a yakın çeşitli tip ve sınıfta uçak bulunuyor. Devlet kurumlarının sahip olduğu 30'a yakın uçak da eklendiğinde Türkiye'deki jet sayısı 90'a yaklaşıyor. Türk sivil havacılığındaki hızlı büyümeyle Türkiye'de iş jetine olan ihtiyacın artmasını fırsat bilen Zürih merkezli özel uçak kiralama şirketi Exklusiv Aviation AG, Londra, Moskova, Nice, Monaco ve Tokyo'dan sonra altıncı ofisini İstanbul'da açtı. İsviçreli şirket özel uçak sahibi olmadan jetle seyahat etmek isteyen işadamlarına hizmet vermenin yanı sıra Türk cumhuriyetleri, Ortadoğu, Uzakdoğu pazarlarında da söz sahibi olmak için sıkı bir çalışma yürütüyor. Halen Avrupa, Doğu Avrupa ve Ortadoğu ile Afrika'yı kapsayan coğrafyada müşterilerine VIP uçak kiralama hizmeti veren Exklusiv Aviation, Türkiye'deki özel iş jeti sahipleriyle ortak işbirliğine giderek Doğan Holding, Koç Holding, Ciner Holding ve Ak Havacılık gibi kuruluşlara ait lüks iş jetlerini kiralıyor. Bu jetleri bir saatliğine kiralamanın bedeli 3-5 bin dolar arasında değişiyor. Şirketin Türkiye temsilciliğini ise Sim Havacılık ve Danışmanlık şirketi yapıyor. Exklusiv Aviation, müşteriden gelebilecek her türlü isteği karşılamayı vaat ediyor. Müşterilerin ihtiyaçları doğrultusunda her uçuş için ayrı hazırlıklar yapıyor. Exklusiv Aviation, yine bu alanda faaliyet gösteren Netjets'ten tamamen farklı bir hizmet veriyor. Netjets'e müşteriler bir kart karşılığı üye oluyor ve aylık ödedikleri para karşılığı belli bir uçuş saati kazanıyor.

Soylu Havacılık Genel Müdürü Alişan Soylu, Türkiye'deki iş jeti pazarında son 2-3 yılda büyük artış yaşandığını belirterek, bunun ekonominin iyiye gittiğinin en önemli göstergesi olarak yorumlanması gerektiğini belirtiyor. Şu anda rahat bir kabine sahip ve uzun menzilli jetlerin tercih edildiğini anlatan Soylu, Orta Asya'dan Afrika'ya ve Hindistan'a kadar gelişen iş imkanlarının jetleri ihtiyaç haline getirdiğini ifade ediyor. Soylu, ucuzluğu nedeniyle (13 milyon dolar civarında) en çok Hawker 800 tipi uçakların tercih edildiğini söylüyor, "Jetler, artık ihtiyaç olarak görülüyor. İşadamları kullanmadıkları zaman uçaklarını kiraya veriyor" dedi.