TBMM, dün tarihi bir adım atarak 1982 Anayasası'nın köklü maddelerinde devrim niteliğinde değişikliklere gitti. Cumhurbaşkanını halkın seçmesi başta olmak üzere, Cumhurbaşkanı'nın görev süresinin 5 yıla indirilmesi ve cumhurbaşkanının iki kez seçilebilmesi, 4 yılda bir seçim yapılması, toplantı yeter sayısının 184 olması gibi Anayasa'da önemli değişiklikler içeren Anayasa paketi dün Meclis Genel Kurulu'nda kabul edildi. Anayasa paketinin tümüne 367 üzerinde kabul oyu çıktığı için paketin doğrudan referanduma gitmesinin de önüne geçildi. Şimdi gözler Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer'e çevrildi. Sezer, Anayasa değişikliğini değerlendirmeden bekleme süresini (15 gün) kullanıp, TBMM'ye iade ederse, Meclis paketi yeniden ele almak durumunda kalacak.
ÇOK HIZLI GEÇTİ
TBMM Genel Kurulu'nda, Anayasa değişikliği paketinin 2. tur oylaması dün adeta jet hızıyla geçti. TBMM Başkanı Bülent Arınç'ın başkanlığında toplanan Genel Kurul'da, AK Parti tarafından hazırlanan ve Anavatan'lı bazı milletvekillerinin de imza koyduğu, değişiklik paketi ele alındı. Genel Kurul'da oylamaya geçilmeden önce, CHP Grup Başkanvekili Ali Topuz, söz isteyerek, Arınç'tan hangi bakanın, hangi bakana oy kullanması için vekalet verdiğini açıklamasını istedi. Arınç, özel ve genel vekalet veren bakanların dilekçelerinin ''elinin altında bulunduğunu'' ifade ederek, üç bakanın dilekçesini örnek gösterdi. Buna göre, Dışişleri Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Abdullah Gül, Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Mehmet Ali Şahin'e; Devlet Bakanı Ali Babacan, Devlet Bakanı Beşir Atalay'a; Milli Eğitim Bakanı Hüseyin Çelik ise Sağlık Bakanı Recep Akdağ'a vekalet verdi.
4 YILDA SEÇİME 367 OY
TBMM Genel Kurulunda, Anayasa değişikliği teklifinin seçimlerin 5 yerine 4 yılda bir yapılmasını düzenleyen 1. maddesi, 367 oyla kabul edildi. 75 red, 3 çekimser oy çıktı. Teklifin, Cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesini öngören 2. maddesine ise 376 milletvekili kabul oyu verdi. 2. maddenin 2. tur gizli oylamasına, 434 milletvekili katıldı. Madde, 55 ret oyuna karşılık 376 oyla kabul edilirken, 3 oy da boş çıktı. Anavatan Partisi Genel Başkanı Erkan Mumcu da maddenin oylaması sırasında Genel Kurula gelerek oy kullandı. Teklifin, TBMM'nin toplantı yeter sayısının üye tamsayısının üçte biri ile yani 184 milletvekili olarak düzenleyen 3. maddesinin gizli oylamasında ise, 375 oy kabul oyu kullanıldı.
5 ARTI 5'E 370 KABUL
5 artı 5 olarak bilinen Cumhurbaşkanının görev süresinin beş yıl olması ve bir kimsenin en fazla iki defa cumhurbaşkanı seçilebilmesini öngören 4. madde ise 370 oyla kabul edildi. Bir de red oyu verildi. Cumhurbaşkanının seçilme sürecini düzenleyen Anayasa'nın 102. maddesinde değişiklik öngören ve yenisi göreve başlayana kadar görev süresi dolan cumhurbaşkanının görevine devam etmesine ilişkin 5. maddenin oylamalarına 377 milletvekili katıldı. 374 kabul oyuna karşılık 2 red, 1 de boş oy kullanıldı. Teklifin 6. maddesinde yer alan, ''seçim kanunlarında yapılacak değişikliklerin, yürürlüğe girdikleri tarihten itibaren 1 yıl içinde yapılacak cumhurbaşkanı seçiminde uygulanacağına'' ilişkin düzenleme, 1 ret oyuna karşı, 374 oyla kabul edildi. Anayasa değişikliği teklifinin 2. tur oylamasında, teklifin 6. maddesine bağlı geçici 18. maddenin gizli oylamasına 377 milletvekili katıldı. Madde, 1 ret oyuna karşı 374 oyla kabul edilirken, 1 çekimser oy kullanıldı, 1 oy da boş çıktı. Geçici 18. maddeye göre, Anayasanın 67. maddesindeki, ''seçim kanunlarında yapılacak değişikliklerin, yürürlüğe girdikleri tarihten itibaren 1 yıl içinde uygulanamayacağına'' ilişkin hüküm, cumhurbaşkanı seçiminde dikkate alınmayacak. Teklifin 7'nci maddesinde önergeyle yapılan değişiklikle paketin referanduma gitmesi halinde sadece belli maddelerden dolayı değil, paketin tüm maddelerinin referanduma gitmesine ilişkin hüküm konuldu. Anayasa değişikliği paketinin 7. maddesinde verilen ''referanduma gidilmesi halinde, maddelerin tümüyle oylanmasını'' içeren önerge, 1'e karşı 373 oyla kabul edildi.
SEZER VETO EDECEK Mİ?
Referandum için 120 günlük süre de 40 güne indirildi. Teklifin tümü üzerindeki oylama sonucunda kabul oyu 367'yi geçtiği için Cumhurbaşkanı onaylama ya da veto etme yetkisine sahip. Her durumda AK Parti Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer veto etse de teklifi yeniden görüşmeye kararlı. Bu arada 1982 Anayasa'sının Cumhurbaşkanı'nın nitelikleri ve tarafsızlığını içeren 101'inci maddesinde de değişiklik öngörülen pakette, bu maddede daha önce milletvekillerinin dışında Cumhurbaşkanı adayı gösterilmesi için aranan en az 110 milletvekillinin teklifi ibaresi çıkartıldı. Bunun yerine teklifte, "Cumhurbaşkanlığına TBMM üyeleri içinden aday gösterilebilmesi yirmi milletvekilinin, Meclis dışından aday gösterebilmesi ise Meclis üye tamsayısının onda birinin (55), yazılı önerisi ile mümkündür" denildi. Yine 101. maddeye Yükseköğretim yapmış, 40 yaşını doldurmuş ve milletvekili seçilme yeterliliğine sahip Türk vatandaşları arasından halk oyu ile seçilir ibaresi getirildi.
Özgür AKBAŞ / ANKARA
