Çocukluk çağında sık karşılaşılan sorunlardan biri olan fıtıklar, çoğunlukla doğuştan gelen karın duvarı zayıflıkları veya kasık kanalının tam kapanmaması nedeniyle ortaya çıkar. Erken dönemde fark edilmeyen veya ihmal edilen fıtıklar, karın içi organların sıkışmasına ve kan dolaşımının bozulmasına yol açarak ciddi sağlık sorunlarını beraberinde getirebilir. Daviva Avcılar Hastanesi Çocuk Cerrahi Bölümü’nden Doç. Dr. Ufuk Şenel, çocuklarda görülen fıtık türleri, erken dönem belirtileri ve tedavi süreçleri hakkında önemli bilgiler paylaştı.

Çocukluk çağında sık karşılaşılan iki fıtık türü

Çocuklardaki fıtıklar, büyük çoğunlukla anne karnındaki gelişim sürecinde açık kalan kanallardan kaynaklanmaktadır. Çocukluk çağında en sık karşılaşılan iki temel fıtık türü vardır.

Kasık fıtığı, anne karnındaki gelişim sırasında karın zarı uzantısının kasık kanalında açık kalması sonucu oluşur. Karın içindeki organların bu kanala girmesiyle kasık veya yumurtalık bölgesinde belirgin bir şişlik meydana gelir. Erkek çocuklarında ve prematüre doğan bebeklerde görülme sıklığı daha yüksektir.

Göbek fıtığı ise bebeğin anne karnındayken beslenmesini sağlayan göbek kordonunun geçtiği halkanın, doğum sonrasında tam olarak kapanmaması nedeniyle ortaya çıkmaktadır. Ağlama, öksürme veya ıkınma durumlarında göbek deliğinde dışarı doğru belirgin bir bombeleşme şeklinde kendini gösterebilir.

Geçici şişlikler, fıtığın en net belirtileridir

Çocuklarda fıtık, kasık veya göbek bölgesinde ortaya çıkan geçici şişlikler ile ortaya çıkabilmektedir. Bu şişlikler bebek veya çocuk sakinken, yatarken ya da uyurken kaybolabilir; ancak ağlama, gülme, ıkınma, öksürme ve ayakta durma gibi karın içi basıncının arttığı anlarda belirginleşmektedir.

Özellikle bebeklerde sebepsiz ve durdurulamayan ağlama krizleri, huzursuzluk, beslenmeyi reddetme ve emzirme sonrası kusma gibi durumlar fıtık habercisi olabilmektedir. Ailelerin bez değişimi sırasında kasık ve göbek bölgesini dikkatlice gözlemlemesi, erken teşhis açısından büyük önem taşımaktadır.

Fıtık boğulması acil müdahale gerektirir

Fıtığın en ciddi komplikasyonu, "fıtık boğulması" olarak isimlendirilen durumdur. Fıtık kesesi içine giren bağırsak veya yumurtalık dokusunun kanaldan geri dönemeyerek burada sıkışması sonucu gelişmektedir. Sıkışan dokunun kan akımı bozulduğunda doku ölümü ve bağırsak delinmesi gibi hayati riskler ortaya çıkabilmektedir. Eğer kasık veya göbekteki şişlik sertleşmişse, morarma veya kızarıklık oluşmuşsa, çocuğun dokunulduğunda şiddetli ağrısı varsa ve buna safralı kusma eşlik ediyorsa vakit kaybetmeden bir uzmana başvurulmalıdır.

Çocuklarda fıtığa karşı ebeveynlerin dikkat etmesi gerekenler:

Alt değişimi ve banyo sırasında bölgeyi kontrol edin: Bebeğinizin veya çocuğunuzun kasık, testis ve göbek bölgesindeki asimetriyi veya geçici şişlikleri düzenli olarak gözlemleyin.
Ağlama ve ıkınma anındaki şişlikleri önemseyin: Çocuğunuz ağlarken ya da ıkınırken belirginleşen, uyuduğunda ise kaybolan yumuşak şişlikleri mutlaka bir çocuk cerrahına danışın.
Sertleşen ve moraran şişliklerde zaman kaybetmeyin: Kasık veya göbekteki şişlik dokunmayla sertleşmişse, rengi kızarmış/morarmışsa ve çocuğunuz durdurulamayan bir ağrı yaşıyorsa acilen sağlık kuruluşuna başvurun.
Tedavi için beklemeyin: Teşhis edilen kasık fıtıklarında erteleme yapmayın, olası komplikasyon risklerinin önüne geçin.