Avustralya ve Yeni Zelandalı Anzaklar, her yıl olduğu gibi bu yıl da Çanakkale'de ve Tayland'daki ünlü Kwai Köprüsü'nde verdikleri şehitleri binlerce kişinin katılımıyla anarken, dünyanın dört bir yanında, 34 ülkede şehitliği bulunan Türklerin hayret veren duyarsızlığı devam ediyor. Çanakkale ve Sarıkamış şehitlerini kısa bir süre önce düzenli olarak anmaya başlayan Türk gençliğinin yurtdışındaki şehitliklerde törenler düzenleyecekleri günler hasretle bekleniyor.
HER YIL TEKRARLIYORLAR
Dedeleri İngiliz Ordusu içinde Osmanlı İmparatorluğu'na karşı savaşan ve Çanakkale'de ölen Anzak gençliği, bu yıl da anma törenlerini ve şafak ayinini büyük bir katılım ve coşkuyla gerçekleştirdiler. Anzaklar, Japon Ordusu tarafından esir alınan ve köprü yapımında kullanılan dedelerini ve babalarını Tayland'daki ünlü Kwai Köprüsü'nde anmayı da ihmal etmediler. Bu savaşları milletleşme sürecinin en önemli safhası olarak değerlendiren Anzakların bu tavrı, yıllardır Türk halkının da takdirini topladı. Öyle ki, Anzakların Çanakkale törenleri sayesinde Çanakkale şehitliğinde çevre düzenlemesi yapılmaya başlandı. Nihayet bu savaşta yüzbinlerce evladını kaybeden Türkiye, Anzaklardan utanarak şehitlerini derli toplu biçimde anmaya giderek daha fazla insanla ziyaret etmeye başladı.
BİZ NE ZAMAN GİDECEĞİZ?
Türkiye'nin tam 34 ülkede şehitliğinin bulunduğunu bilen kişileri sayısı ise son derece az. Yüzyıllarca çok büyük bir coğrafyaya hükmeden, çeşitli sebeplerle birçok ayrı noktada büyük savaşlara giren Türkler, tam 34 ülkede şehit bırakmış vaziyette. Yurtdışındaki Türk şehitliklerinin bakım ve onarımları, Milli Savunma Bakanlığı tarafından sağlanan ödeneklerle yapılıyor ve çalışmalar askeri ataşelikler, bunların bulunmadığı yerlerde ise büyükelçilikler aracılığıyla yapılıyor. Şehitlikler genel olarak halka açık. Ancak Türk gençliğinin topluca bu ülkelere gidip anma törenleri düzenleyeceği günlerin ne zaman geleceği ise bilinmiyor.
TUM DUNYADA VARIZ
Türk Şehitlikleri'nin bulunduğu ülkeler şunlar: Almanya, Arnavutluk, Avusturya, Azerbaycan, Bosna-Hersek, Bulgaristan, Cezayir, Çek Cumhuriyeti, Filistin, Güney Kore, Hindistan, Irak, İngiltere, İran, İsrail, İtalya, Japonya, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Letonya, Libya, Lübnan, Macaristan, Malta, Mısır, Myanmar, Polonya, Romanya, Rusya, Sırbistan, Suriye, Suudi Arabistan, Ukrayna, Ürdün ve Yunanistan. Türk Şehitlikleri'nin bulunduğu ülkeler arasında en dikkat çekici yer Myanmar. İsmi ve nerede olduğu pek bilinmeyen Myanmar, Güneydoğu Asya'da Andaman Denizi ve Bengal Körfezi kıyısında, Bangladeş ve Tayland arasında yer alan bir birlik olarak geçiyor. Bu az bilinen ülkede tam bin 500 Türk şehit yatıyor. Türkler'in buraya gidişi de ilginç. Eski adı Burma olan Myanmar'a İngiliz sömürgesi olduğu 1915 yılında 12 bin Türk askeri gitmiş. Yıllar süren esaret dönemi boyunca salgın hastalıklar ve ağır çalışma şartlarından dolayı bin 500 asker şehit düşmüş. Askerlerin bir bölümü Türkiye'ye dönerken, o topraklarda kalanlar için " Türk Şehitliği" yapılmış. Şehitlikte Türkçe olarak, " Birinci Dünya Savaşı'nda Irak, Suriye, Filistin ve Arabistan cephelerinde Osmanlı ve İngiliz Orduları arasındaki çarpışmalar sırasında İngilizlere tutsak düşerek Burma'ya getirilen ve burada vefat eden aziz Türk askerlerinin anısına" ifadesi yer alıyor.
Seda ŞİMŞEK/ANKARAOzan KÖSE/GELİBOLU
